Paragrafen

Covid-19 (Corona)

Covid-19 (Corona)

Economische context van de corona-crisis en financiële gevolgen voor Zutphen

Aanleiding
Sinds medio maart 2020 heeft het coronavirus en de aanpak om het virus te bestrijden grote impact op ons sociale leven en op onze economie. Niet alleen in Nederland, maar in de hele wereld: een crisis met macro economische gevolgen. De maatregelen ter bestrijding van het virus hebben verschillende delen van de economie stop gezet. Dit leidt ook in Zutphen tot een verlies van productie en werkgelegenheid. Stapje voor stapje zijn de maatregelen versoepeld en is er meer mogelijk op anderhalve meter afstand. Helaas is sinds augustus het aantal besmettingen landelijk weer toegenomen. We blijven alert en denken na over eventuele lokale maatregelen.

In deze notitie kijken we terug op welke inzet we hebben gepleegd in de acute fase en de opstartfase ten behoeve van de economie. We geven ook aan welke financiële gevolgen dit heeft gehad voor de gemeenten, en we geven een inschatting van mogelijke toekomstige financiële gevolgen in 2021.

De acute fase
Door de landelijke overheid is direct aan het begin van de crisis (maart/april 2020) een noodpakket ingericht. Door uitstel van betaling van belastingen, een tegemoetkoming vaste lasten, tegemoetkomingen voor ondernemers en een regeling ten behoeve van de loondoorbetaling wil het Rijk de liquiditeit van ondernemingen en de werkgelegenheid behouden. De gemeente Zutphen heeft, net als het Rijk, ingezet op het behoud van liquiditeit en werkgelegenheid bij ondernemers en samenwerkingspartners. Uitgangspunt hierbij was dat onze lokale inzet aanvullend is op die van het Rijk. We hebben uitstel verleent van betaling van lokale belastingen en van de huur van gemeentelijk vastgoed. Voor vragen over o.a. de TOZO (tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers) regeling waren we 7 dagen per week bereikbaar.
We zijn in gesprek gegaan met de provincie Gelderland, onder andere in samenwerking met de RS4 gemeenten (middelgrote centrumgemeenten), over samenwerking en steun voor de gevolgen van de corona-crisis voor de economie (binnenstad, De Mars), de culturele sector en het sociaal domein. Naast de vele directe contacten met ondernemers, cultuurinstellingen en samenwerkingspartners hebben we onze communicatie centraal ingericht via www.zutphen.nl. Zowel voor lokale als landelijke regelingen.

De opstartfase
Inmiddels is de economie weer langzaam opgestart en zijn de beperkende maatregelen deels afgebouwd. We vinden onze weg in de nieuwe 1,5 meter economie die nog vele beperkingen met zich mee brengt. De situatie blijft kwetsbaar en we blijven alert.  
Door de landelijke overheid is een tweede noodpakket aan maatregelen ingericht, waaronder een verlenging van de NOW regeling (noodmaatregel voor overbrugging werkgelegenheid) en een kosteloos loopbaanadvies om werknemers eenvoudig te laten switchen van beroepssector. In de eerste periode hebben 296 ondernemers in Zutphen gebruik gemaakt van de NOW maatregel. Als Zutphen hebben we de mogelijkheid uitstel van betaling aan te vragen voor de gemeentelijke belastingen verlengd. Half juni hebben 133 ondernemers hier gebruik van gemaakt. De landelijke werkloosheid is sinds maart opgelopen van 2,9% naar 4,3%.
Het CPB gaat er vanuit dat de werkloosheid dit jaar nog oploopt tot 5% en in 2021 tot 7%. Als we dit scenario vertalen naar de Zutphense situatie kan het aantal personen in de bijstand oplopen tot +/- 1700 personen.[1] De impact van corona op de werkgelegenheid verschilt per regio en per sector. Vooralsnog zijn vooral jongeren en werknemers met een flexcontract in de horeca, detailhandel, toerisme en uitzendbranche geraakt door de corona-crisis. Een deel van hen heeft geen of slechts kortdurend recht op WW waardoor de instroom in de bijstand volgt. In de Zutphense cijfers zien we dan ook een toename. Er is geen aparte registratie voor instroom in de bijstand gerelateerd aan corona maar gezien de duidelijke trendbreuk sinds maart is het aannemelijk dat de oorzaak gerelateerd is aan de coronacrisis.

We ondersteunen waar het kan. In de arbeidsmarktregio werken we samen met de provincie aan overbruggingsacties voor werkgevers, werknemers, ZZP’ers en jongeren die door corona werkloos dreigen te raken of zijn geraakt. We bieden de horeca letterlijk en figuurlijk ruimte om weer op te starten door het inzetten van de openbare ruimte voor terrassen. Samen met het Binnenstads-management en de Stichting Zutphen Promotie hebben we een herstelplan voor de binnenstad opgesteld. We bieden campings de mogelijkheid om het hele jaar open te zijn. Met een mooie nazomer is het wellicht mogelijk een deel van de gemiste omzet van begin dit jaar te compenseren. Doordat we deze zomer vooral in eigen land op vakantie gaan, zien we dat het drukker is in onze stad. Dat is goed voor de economie.  

De herstelfase

Hoe hard de economie echt wordt geraakt door de coronacrisis blijft moeilijk te voorspellen. Het CPB presenteerde eind maart een viertal scenario’s om de effecten van de crisis te kunnen berekenen. In juni heeft het CPB, volgend op de scenario’s van maart, een basisraming gepresenteerd met daarnaast een drietal scenario’s (zie volgende pagina). In de basisraming gaat het CPB uit van een matig herstel in de tweede helft van 2020. De verwachting is dat de werkloosheid verdubbeld. In het meest gunstige scenario herstelt de economie zich op korte termijn. In een minder gunstig scenario is sprake van een zwak herstel. Het derde scenario is die van het optreden van een tweede golf. De scenario’s uit de juni-raming gebruiken we voor het berekenen van de gevolgen van de corona-crisis voor onze financiële begroting. In de augustusraming van het CPB wordt uitgegaan van 3% groei van de economie in 2021. De verwachte 7% werkloosheid wordt aangehouden.

De gevolgen van de crisis lijken nu nog gedempt door de landelijke en lokale maatregelen. Op enig moment moeten de rekeningen weer betaald worden. Bedrijven herbezinnen zich of ze op de oude voet verder kunnen gaan of hun bedrijfsvoering moeten aanpassen. Het naderende einde van landelijke en lokale maatregelen en het nog niet op volle sterkte draaien van de economie heeft tot gevolg dat een deel van de ondernemers het alsnog moeilijk zal krijgen. Voor de gemeente Zutphen kan het betekenen dat we belastinggelden op een later moment of niet helemaal ontvangen. Door nauw contact te onderhouden met onze ondernemers willen we tijdig in kunnen spelen op de actuele situatie in Zutphen.
Voor het opstellen van de meerjarenbegroting 2021 – 2024 is nadrukkelijk de vraag aan de budgethouders gesteld welke corona effecten zij in 2021 verwachten. Dit blijkt beperkt te zijn, voor de verkiezingen in 2021 zijn aanvullende maatregelen nodig voor ongeveer €15.000 en voor het sociaal domein worden er twee extra jobcoaches geraamd om de extra instroom in de bijstand te kunnen afhandelen voor wat betreft de re-integratie naar werk. Wij hebben besloten om de inzet van deze jobcoaches mede te laten afhangen van de instroomcijfers van de bijstand zoals gepresenteerd in Burap-2 2020.
Tenslotte zijn veel corona effecten niet direct zichtbaar in onze cijfers maar wel in die van de Zutphense voorzieningen zoals de schouwburg, het zwembad en de musea. Onze mogelijkheden om bij te dragen  vanuit eigen middelen is zeer beperkt, wel kunnen wij maximale inzet plegen bij Rijk en provincie om extra middelen ter beschikking te stellen voor bovengenoemde organisaties.  
Evenals in 2020 zullen wij Corona blijven volgen op zijn effecten. Als bijlage is het overzicht toegevoegd met Coronaeffecten 2020. Dit overzicht zullen wij in 2021 daar waar nodig aanvullen met nieuwe effecten als die zich voordoen. In de reguliere rapportages wordt hierover gerapporteerd.

Versterken sociaal economische kracht

Bij het maken van onze keuzes laten we ons leiden door het moreel kompas. Grootste uitdaging voor Zutphen is het versterken van de (sociaal-)economische kracht van onze stad en het stimuleren van de economie. Onze inzet is daarop gericht en we zien vooral dat er op het gebied van werk en binnenstad middelen nodig zijn. De coronacrisis stelt ons voor grote uitdagingen maar biedt ook kansen. We willen deze kansen benutten en de sociaal economische schade voor Zutphen beperken door:

  • Stimuleren economie door inzet middelen Krachtig Zutphen
  • Samenwerking met de provincie Gelderland
  • Uitvoering van de Regiodeal Cleantech Regio
  • Samenwerking met FactorWerk

De maatregelen om het coronavirus in te dammen hebben grote impact op onze binnenstad, één van onze belangrijkste economische motoren. De horeca draait, ondanks dat men weer open mag, nog lang niet op volle capaciteit. Met name kleding en schoenenwinkels hebben hun omzet flink zien dalen. De transformatie van de binnenstad van winkelgebied naar een plek waar je wilt zijn voor ontmoeten, flaneren, ontspannen, wonen én winkelen, gaat sneller als gevolg van de pandemie en de economische situatie. Dat vraagt slagvaardig handelen van alle betrokken partijen. De provincie Gelderland ziet het economisch belang van de binnenstad en zet een deel van haar (corona)middelen hier op in. Samen met hen en onze partners in de binnenstad werken we verder langs de actielijnen gastvrijheid en poorten van de stad.

Met het programma Werk in Krachtig Zutphen, investeren we in de economie en in de werkgelegenheid. De zorgsector is de grootste werkgever in de stad en heeft door de coronacrisis hernieuwde belangstelling gekregen en zorgt tevens voor stabiele werkgelegenheid. We benutten de werkgelegenheidskansen in deze sector. De Mars is onze tweede economische motor. Een versnelling van de circulaire economie kan worden benut om de afhankelijkheid van grondstoffen en materialen uit andere delen van de wereld te verminderen. Dit biedt kansen voor de circulaire industrie op De Mars en voor het vergroten van de werkgelegenheid in de (circulaire) industrie. We zetten hierop in via de Regiodeal met de Cleantech Regio via het onderdeel Toekomstbestendige bedrijventerreinen.
We werken samen in de arbeidsmarktregio (FactorWerk) en de Cleantech Regio om de beschikbare middelen van het Rijk en provincie in te zetten voor om- en bijscholingstrajecten. Zo voorkomen we werkloosheid en maken we werknemers wendbaar en flexibel. De Techniekfabriek kan helpen bij het opleiden van werknemers in de techniek.
In het Waterkwartier willen we door een integrale aanpak de economische zelfstandigheid van inwoners vergroten. Bijvoorbeeld door de verduurzaming van woningen te benutten als kans op lagere kosten, scholing, werk en activering. De toekenning van de Regiodeal middelen is een belangrijke impuls.

Overzicht Corona effecten 2021

Corona effect

Programma

Verwacht financieel effect over 2021

         Opmerkingen

Minder uitgifte van reisdocumenten

1

Extra kosten digitaal werken

1

Minder opbrengsten leges evenementen

1

Omzetgarantie aanbieders WMO en Jeugd

4

Extra administratieve handelingen door omzetgarantie zorgaanbieders

4

Extra zorgaanvragen na Coronacrisis

4

Extra inzet door korter indiceren

4

Minder huuropbrengsten gymzalen en sporthallen

4

Minder huuropbrengsten sportclubs

4

Minder opbrengsten voor het zwembad

4

Bezuinigingen Sociaal Domein Berenschot

4

Meer kosten kinderopvang

4

Omzetgarantie leerlingenvervoer en vervoer WMO

4

Verlaging detachering vergoedingen WSW

4

Vergoeding voor administratieve lasten TOZO regeling

4

Meer bijstandsuitkeringen

4

Minder eigen bijdragen

4

Minder marktgelden

5

Hanzehof

5

Stadsmusea

5

Minder parkeerinkomsten

5

Minder toeristen in de haven

5

Verhuuropbrengsten panden

5

Minder opbrengsten precario belasting

6

Minder toeristenbelasting

6

Geen of minder dividend BNG

6

Voordeel facilitaire lasten

6

Kantoorruimte inrichten op 1,5 meter omgeving

6

Extra organisatiekosten

Loonsom

[1] https://www.berenschot.nl/actueel/2020/juni/crisis-werkt-bijstandscijfers/

ga terug
Deze pagina is gebouwd op 02/11/2021 14:51:08 met de export van 02/11/2021 14:49:10